Groeibijeenkomsten
Westland Energie Services organiseert in samenwerking met Wageningen UR Glastuinbouw en de Leerstoelgroep Tuinbouwproductieketens van Wageningen Universiteit een reeks teelt (technische) bijeenkomsten. Ook klanten van HortiMaX zijn van harte welkom tijdens deze bijeenkomsten.
Wilt u een bijeenkomst bijwonen of heeft u suggesties voor een volgende bijeenkomst? Klik dan op Westland Energie Services voor meer informatie.
WES groeibijeenkomst
Hieronder vindt u een overzicht van de bijeenkomsten die zijn gehouden en een beknopte omschrijving van de behandelde onderwerpen. U kunt de presentaties downloaden (PDF). Let op: dit zijn relatief grote bestanden.
WES Groeibijeenkomst 19 maart 2009
Bloem- en vruchtvorming
Spreker: prof. dr. Leo Marcellis (Wageningen Universiteit)
De vorming of abortie van bloemen of vruchten bij vruchtgroenten, snijbloemen en bloeiende potplanten zijn belangrijke processen die de productie bepalen. Een gewas kan fantastisch goed groeien zonder voldoende vruchten of bloemen te produceren, dan hebben we ondanks een goede groei een lage opbrengst.
Enkele vragen die we vaak tegen komen, zijn:
- Hoe zorg ik er voor dat mijn gewas meer bloemen of vruchten vormt;
- Waarom worden er zo weinig vruchten gezet of waarom aborteren de bloemknoppen;
- Waarom gaan zoveel bloemtakken loos of waarom aborteren de bloemknoppen;
- Waarom vallen de bloem(knoppen) van de plant?
De bovenstaande vragen stonden centraal in deze Groeibijeenkomst. Vragen die zowel in de sierteelt als de vruchtgroenteteelt een rol spelen. De fysiologie van de processen van bloem- en vruchtvorming werden besproken. Ook werd helder aangegeven hoe daar vanuit de teelt op gestuurd kan worden. Hoe we deze processen kunnen beïnvloeden door bijvoorbeeld de temperatuurregeling, belichting en lichtkleur, pCO2 dosering, gewashandelingen en welke rol spelen hormonen hierbij.
Download hier de presentatie van 19 maart (PDF 2,01 Mb).
WES Groeibijeenkomst 12 februari 2009 (Zwolle)
CO2, Temperatuur en Energiezuinig telen
Spreker: dr. ir. Ep Heuvelink en dr. Leo Marcellis (Wageningen Universiteit)
We kunnen de kas verwarmen, ventileren en steeds vaker ook actief koelen. Verwarmen is duur en actief koelen van de kas in de zomer kost nog veel meer. Daar moeten we dus wel goede redenen voor hebben. Wat doet temperatuur nu precies met de plant?
Vooral de ontwikkeling wordt beïnvloed zoals tijd tot bloei, bladafsplitsingssnelheid en vruchtuitgroeiduur. Maar ook fotosynthese en ademhaling vertonen temperatuurs-afhankelijkheid. We regelen op kasluchttemperatuur, maar is de planttemperatuur niet veel belangrijker?
Als we kijken naar kooldioxide, dan blijkt dat een verdubbeling van de CO2-concentratie van de buitenwaarde van circa 350ppm naar 700ppm veelal circa 30% verhoging van de productie (drogestof) van planten levert. Ook komt het de productie vrijwel altijd ten goede.
Download hier de presentatie van 12 februari (PDF 3,84 Mb).
WES Groeibijeenkomst 13 november 2008
Het gewas centraal
Spreker: dr. Ep Heuvelink (Wageningen Universiteit)
Of het nu om energiebesparing, productieverhoging, kwaliteitsverbetering of de introductie van een nieuw teeltsysteem gaat, uiteindelijk draait het toch om: hoe reageert het gewas en wat betekent dit voor de fysiologie van de plant. Daarom staat in deze groeibijeenkomst, meer nog dan anders, het functioneren van de plant centraal.
De verschillende fysiologische stappen in het productieproces van een plant: van lichtonderschepping door het blad, huidmondjesopening, fotosynthese en verdamping, ademhaling, assimilatentransport en –verdeling tot aanleg, abortie en uitgroei van organen zoals bladeren, (bloem)scheuten of vruchten komen aan de orde.
Natuurlijk wordt ook toegelicht hoe we deze onderdelen van het productieproces kunnen beïnvloeden en sturen voor een optimale groei en productie. Tevens wordt de invloed van plantenhormonen op gewasgroei en productie besproken. Deze kennis is nodig om vooraf zo goed mogelijk te kunnen inschatten hoe het gewas zal reageren onder nieuwe omstandigheden zoals een semi-gesloten kas, een verandering in het teeltsysteem of een verlaging van de temperatuur. Fysiologische kennis wordt toepasbaar gemaakt voor de glastuinbouw.
Download hier de presentatie van 13 november (PDF, 2,88 Mb)
WES Groeibijeenkomst 25 september 2008
Energiezuinig telen
Spreker: dr. Leo Marcellis (Wageningen Universiteit)
De WES Groeibijeenkomst van 25 september 2008 was met een hoge opkomst een succes. Het onderwerp van de avond was "Energiezuinig telen" en werd besproken door dr. Leo Marcellis (Wageningen Universiteit).
De sterk gestegen energieprijzen vragen om creatieve oplossingen van telers. Ondanks de hoge energieprijzen blijft het zaak om steeds uit te gaan van wat het gewas nodig heeft. Energiebesparing begint met te weten waar de gebruikte energie in de kas naar toe gaat.
Tijdens de thema-avond Energie werd er ingegaan op verschillende mogelijkheden om een flinke
energiebesparing te realiseren, zonder in te moeten leveren op productie of kwaliteit.
Download hier de presentatie van 25 september (PDF, 2.1 Mb)
WES Groeibijeenkomst 15 mei 2008
Het wortelmilieu: verborgen, maar van groot belang
Spreker: dr.ir. Ep Heuvelink (Wageningen Universiteit)
Het substraat of de bodem krijgt vaak veel minder aandacht dan de bovengrondse omstandigheden. Toch geldt ook voor het wortelmilieu: als er iets niet goed is, kost dat productie.
Ruim 80 telers bezochten donderdag 15 mei 2008 de WES Groeibijeenkomst in Poeldijk met als thema: Het wortelmilieu. De avond werd georganiseerd door Westland Energie Services in samenwerking met Wageningen UR en de Leerstoelgroep Tuinbouwproductieketens van Wageningen Universiteit.
Veel zaken uit onderzoek zoals verschillen in grootte van de gietbeurt, EC en pH werden uitvoerig besproken, maar ook de relaties hiertussen en de invloed op verschillende ionen en sporenelementen in de bemesting. Verschillende substraten passeerden de revue en het effect van bepaalde meststoffen op het gewas. Toch blijkt dat er nog steeds fouten gemaakt worden in de praktijk met bemesting en watergift waar we op bedacht moeten zijn. De verwachting is dat de komende jaren vooral door het gebruik van betere onderstammen een hogere productie te krijgen en meer kwaliteit.
Er werd na deze interessante presentatie goed gebruik gemaakt van de mogelijkheid om vragen aan het panel te stellen. Vooral het belang van kwalitatief goed gietwater en mythes rond plantversterkende- en zuurstofverrijkende middelen kwamen hierbij aan de orde. Er is nog een hoop te leren en te verbeteren voor het wortelmilieu.
Download hier de presentatie van 15 Mei (pdf, 1.855 kb)
WES Groeibijeenkomst 27 maart 2008
"Als planten konden praten”
Spreker: dr. Leo Marcelis (Wageningen UR)
Tijdens de zesde Groeibijeenkomst werd stil gestaan bij sensoren. De ruim 130 aanwezigen luisterden aandachtig naar de spreker Dr. Leo Marcelis van Wageningen UR.
Voor een optimale groei en ontwikkeling van planten moeten teeltfactoren afgestemd worden op de behoeften van de plant. Maar dan moeten we wel weten hoe de plant zich voelt onder bepaalde omstandigheden. Hiervoor komen steeds meer sensoren op de markt die het mogelijk maken om van alles aan, op en rond de plant te meten: fotosynthese, sapstroom, bladoppervlakte, gewastemperatuur, vrucht- en bloemtemperatuur, verdamping, wateropname, huidmondjesopening etc. Het is nu al mogelijk om continu te zien hoe verschillende plantprocessen verlopen. Dit biedt ongekende mogelijkheden om de teelt beter te sturen. Tijdens de Groeibijeenkomst werden een aantal voorbeelden van verschillende meetconcepten getoond. Daarbij werd vooral ingegaan op welke metingen je nu als teler echt nodig hebt en wat een meetwaarde zegt over het functioneren van de plant. Dat blijkt nog knap lastig. Hoe moet je sensorinformatie interpreteren? Kun je een meetwaarde gebruiken om er op te regelen of is het alleen een meting die inzicht geeft? Laat de plant het zeggen!
Download hier de presentatie van 27 Maart (476 kb)
Groeibijeenkomst 31 januari 2008:
Belichting, CO2 en rookgasschade
Spreker: dr. Leo Marcelis, Wageningen UR
De vijfde groeibijeenkomst van Westland Energie Services werd op 31 januari 2008 in Maasbree (Limburg) georganiseerd. Dhr. Leo Marcelis van Wageningen Universiteit hield een lezing over CO2, rookgasschade en licht.
Tijdens deze drukbezochte avond werd er informatie gegeven over het effect en de gevolgen van het doseren van verschillende concentraties CO2. Duidelijk is dat CO2 doseren voor vrijwel ieder gewas zinvol is, maar dat de bijproducten schadelijk kunnen zijn voor gewassen.
In december is een groot onderzoek van WUR afgerond waarbij is gekeken naar de grenswaarden van risico’s op gewasschade. Tijdens de presentatie werd op deze resultaten in gegaan. Opvallend was, dat er vrijwel geen etheen werd gevonden in de kaslucht bij de onderzochte bedrijven. De gemeten NOx-concentratie kwam wel boven de vastgestelde grenswaarde.
Als laatste onderwerp werd licht behandeld. Verschillende verhoudingen van rood/verrood licht hebben veel effect op de strekking van planten. Ook aan LED-belichting werd aandacht besteed. Conclusies hierover zijn tot nu toe lastig te trekken. Wel is zeker dat er nog veel moet gebeuren voordat dergelijke belichting echt rendabel wordt.
Na de presentatie was er gelegenheid om vragen te stellen aan het forum. Hiervan werd goed gebruik gemaakt.
Download hier de presentatie. (PDF, 2715 kB)
Groeibijeenkomst 13 december 2007:
Warmer of kouder? Sturen met de temperatuur
Spreker: dr. ir. Ep Heuvelink, Wageningen UR
We kunnen de kas verwarmen, ventileren en steeds vaker ook actief koelen. Verwarmen is duur en actief koelen van de kas in de zomer kost nog veel meer. Daar moeten we dus wel heel goede redenen voor hebben. Wat doet temperatuur nu precies met de plant? Vooral de ontwikkeling wordt beïnvloed zoals tijd tot bloei, bladafsplitsingssnelheid en vruchtuitgroeiduur. Maar ook fotosynthese en ademhaling vertonen temperatuursafhankelijkheid. Dan maakt het ook nog eens uit of we over korte termijneffecten praten, of juist over de lange termijneffecten van een temperatuurverandering. Soms is alleen de gemiddelde temperatuur van belang (temperatuurintegratie), maar voor het compact houden van de plant is juist het verschil tussen dag- en nachttemperatuur (DIF) belangrijk. We regelen op kasluchttemperatuur, maar is de planttemperatuur niet veel belangrijker? Temperatuur wordt deze avond bekeken vanuit de gewasfysiologie, maar steeds met het oog op de praktijk.
Klik hier voor de presentatie (PDF, 478 kB)
Groeibijeenkomst 25 oktober 2007:
CO2, op zoek naar het optimum
Spreker: dr. ir. Leo Marcelis, Wageningen UR
CO2 is voor de plant bepalend voor veel fysiologische processen. Tijdens deze derde Groeibijeenkomst van Westland Energie Services waren ruim 130 mensen aanwezig.
Een verdubbeling van de CO2-concentratie van de buitenwaarde van circa 350ppm naar 700ppm levert veelal circa 30% verhoging van de productie (drogestof) van planten. Ook komt het de productie vrijwel altijd ten goede. In de glastuinbouw wordt CO2 betrokken van rookgassen van de ketel, WKK, OCAP of zuiver CO2.
De laatste jaren wordt CO2 steeds bewuster als stuurmaatregel gebruikt en wordt vooral in de zomerperiode meer gedoseerd. De vraag is waar de grens ligt en wat optimaal is: hoeveel kg CO2 moet gedoseerd worden en welke concentratie moet worden nagestreefd. Hierbij werden recente onderzoeksresultaten toegelicht. Tevens is het mogelijk om door middel van programma’s beter met CO2 om te gaan en uit te rekenen hoe de buffer gevuld kan worden.
Het doseren van rookgassen kan de kwaliteit en opbrengst negatief beïnvloeden door verontreinigingen met onder andere NOx en etheen. Vooral bij het gebruik van rookgassen van WKK’s worden nogal eens schadegevallen gemeld. De vraag is hoe groot het probleem precies is. Aan het einde van 2007 wordt een rapport van WUR openbaar gemaakt waarin resultaten van metingen van rookgasverontreiniging staan. Er zijn schadelijke stoffen in het rookgas gemeten bij diverse WKK’s bij verschillende bedrijven. Er worden uit deze metingen grenswaarden bepaald welke nog veilig voor het gewas zijn.
Klik hier voor de presentatie (PDF, 1913kB)
Groeibijeenkomst 23 augustus: Haal meer uit licht
Spreker: dr. ir. Ep Heuvelink, Wageningen Universiteit
Om jaarrond een kwalitatief goed product te kunnen leveren en om het gewas beter te sturen wordt steeds vaker belichting toegepast. Niet alleen neemt het totale areaal belichting jaarlijks toe maar ook wordt er steeds langer en met hogere intensiteiten belicht. De verwachting is dat deze trend de komende jaren flink door zet. Nu nog komt het groeilicht vrijwel uitsluitend uit SON lampen. In de toekomst zijn dit wellicht LED lampen. De sterke opkomst van WKK en veranderingen op de energiemarkt leiden er steeds vaker ook toe dat de teler een afweging moet maken tussen energieproductie en gewasproductie. LTO Glaskracht en de Stichting Natuur en Milieu hebben afspraken gemaakt om de lichtuitstoot uit kassen sterk terug te dringen. Dit heeft echter flinke teelttechnische consequenties.
Telen met belichting, zeker als de lichtuitstoot vrijwel helemaal voorkomen moet worden, vraagt om nieuwe afstemming van de verschillende teeltcondities. In de Groeibijeenkomst werd ingegaan op de teelttechnische aspecten van belichting aan de hand van recente onderzoeksresultaten. Tevens werd aangegeven waar plantenfysiologisch en teelttechnisch gezien nog sterke verbeteringen in de benutting van licht mogelijk zijn.
Klik hier voor de presentatie (PDF, 3293kB)
Groeibijeenkomst 31 mei 2007:
Luchtbevochting in de zomerperiode: Wat wil de plant?
spreker Dr. Marcelis, Wageningen UR
Luchtbevochtiging biedt niet alleen mogelijkheden om te voorkomen dat de temperatuur in de kas erg hoog oploopt, maar ook om de luchtvochtigheid te verhogen en daarmee vochttekort in de plant tegen te gaan. Omdat er minder hoeft te worden gelucht, kan een hoger CO2-gehalte worden gehandhaafd, waardoor de productie stijgt. De eerste ervaringen met het handhaven van hogere luchtvochtigheden in de zomerperiode zijn dan ook zeer positief. Echter met name over de effecten van luchtvochtigheid op de plant bestaan nog veel vraagtekens. Vragen zijn bijvoorbeeld beneden welke luchtvochtigheid er negatieve effecten op het gewas optreden, hoe groot deze effecten zijn en hoe ze fysiologisch gezien tot stand komen; tot welke luchtvochtigheid moet bevochtigd worden voor optimale productie, zonder fysiogene afwijkingen of schimmelaantasting. Tijdens de lezing en de daarop volgende paneldiscussie werden de vragen verder uitgediept. Ruim 200 telers waren voor deze eerste WES Groeibijeenkomst naar de Leuningjes in Poeldijk gekomen.
Klik hier voor de presentatie (PDF, 2448kB)
94 kg tomaten per m2!
Village Farms in Marfa Texas heeft een recordproductie van 94 kg/m2 gehaald in haar eerste productiejaar. Dit wereldrecord voor een semi-gesloten kas zonder assimilatiebelichting, werd mede mogelijk dankzij de technologie van HortiMaX. Lees meer
